De Nederlandse vertaling van dit artikel moet proefgelezen worden.
Vertaald in het nederlands door Joost Abrahams

14.2. Substraat

Foto van auteur

Auteur : David Bogert

Gepubliceerd :

Tijd om te lezen :
8 minuten
Difficulty : Level 6

Excerpt :

There are many choices when one talks about aquarium substrates.
Er zijn veel opties als het gaat om de substraat die je in een aquarium gebruikt. De volgende substraat opties zijn in een tabel samengevat:
SubstraatGrote inchesGrootte mmFijne delenKleurKosten
Speelzand.004 – .0180.10 – 0.46Veel, zeer schurendCrème$
Zwembad zand.018 – .0220.46 – 0.56BeetjeWit$$
Aquarium zand.045 – .055
(varieert)
1.14 – 1.40BeetjeVerscheidene$$$$
1240 Zwarte diamant.010 – .0830.25 – 2.11GematigdZwart$
Aeagoniet zand.045 – .0551.14 – 1.40Beetje, niet schurendCrème$$$$
Gebroken koraal.062 – .251.57 – 6.35Beetje, niet schurendCrème$$$$
Goedkope gecalcineerde klei.19 – .254.83 – 6.35Veel, niet schurendGrijs of gemengde tinten$
Aquarium grind.19 – .3754.83 – 9.53BeetjeVerscheidene$$$$
Substraten

Mijn aanbeveling is "natuurlijk" aquarium grind. De crèmekleurige tot bruine gevarieerde kleur verbergt opgehoopte detritus en uitwerpselen. Eenkleurig substraat zoals zand of zwarte diamant ziet er gewoon slecht uit als vissen poepen, iets wat vissen ALTIJD doen.

Het enige grind dat niet wordt aanbevolen is erwtengrind. Als je ongezonde vissen wilt, gebruik dan grind met een diameter groter dan een gerstekorrel (0,3 inch, 7 mm). Voedsel zal in grote hoeveelheden vast komen te zitten en ontbindend voedsel is niet gezond voor vissen.

Protomelas taeniolatius OB Rode Keizerin
Protomelas taeniolatius OB - Rode keizerin

Schuren

De kosten van de slijtage factor zijn iets om in overweging te nemen. Een magneetpomp gaat misschien maar zes maanden tot een jaar mee in een aquarium met speelzand als substraat. Dezelfde pomp kan vier tot acht jaar meegaan in een aquarium met aquariumgrind.

Als je kleine powerheads en wavemakers van $10 per stuk hebt, is dit geen groot probleem. Maar als je een FX6 filter hebt, wordt het wel wat. De FX6 motor kost $150 en de waaier kost $60. Het bedrag van $210 per zes maanden tot een jaar is een hoge prijs om te betalen. Ik zou nooit speelzand gebruiken met een FX6 filter.

foto van een aquariumvis Maylandia Fainzilberi ndonga
Maylandia Fainzilberi ndonga

Baarddraden en schurende media

Er bestaat een mythe dat corydoras hun baarddraden verliezen als je grind of straalmiddel als substraat gebruiken. Er zijn TWEE dingen nodig om iets te snijden of te schuren, een scherpe rand EN een kracht die het weefsel in de scherpe rand duwt. Als corydoras met hun baarddraden op voedsel jagen, bewegen ze de baarddraden slechts lichtjes tussen de substraat deeltjes. Er komt helemaal geen kracht aan te pas. De baarddraden slijten dus NIET af of worden weggesneden..

Er is veel onderzoek dat zegt dat deze baarddraad "erosie" afkomstig is van bacteriën, niet van mechanische erosie. Dit onderzoek is behoorlijk uitgebreid en niet iets waar je iets tegenin kunt brengen:

  • "De relatie tussen smaakknoppen en hun zenuwvezels", Torrey, 1934
  • "Elektronenmicroscoopwaarnemingen aan chemo- en mechanoreceptieve cellen van vissen", Zellforsch, 1961
  • "Structuur en functie bij de meerval", Alexander, 1965
  • "Fijne structuur van eindknoppen op de barbelen van sommige vissen", Hirata, 1966
  • "Structuren en functies van de smaakzin in de hersenen van de meerval (Ictalurus natalis)", Atema, 1971
  • "Oppervlaktemorfologie van smaakpapillen in barbelen van meerval", Ovalle, 1977
  • "Elektronenmicroscopie van eindknoppen op de barbelen van de zijdevis, corydoras paleatus", Fujimoto, 1980
  • "Microtubulevorming in regenererende eindknoppen of de Siluride vis, Corydoras aeneus", Shiba, 1982
Andinoacara pulcher – Blauwe Acara
Andinoacara pulcher - Elektrisch blauw acara

Cory van Aquarium Co-op heeft een video waarin hij de bodem van een beek in Venezuela met een gezonde populatie corydoras omhoog haalt. De bodem bestaat grotendeels uit scherpe, hoekige stukken rots, NIET uit zand. De corydoras hebben geen probleem met een dergelijk substraat in een aquarium.

Wat er kan gebeuren met substraat met een diameter van meer dan 3/16 inch (5 mm) is dat er voedsel tussen de substraat deeltjes terechtkomt. Dit voedsel gaat rotten en produceert bacteriën en bacteriële gifstoffen. Iets anders dat zelfs met zand kan gebeuren, is dat de watercirculatie in het aquarium onvoldoende is. Hierdoor kan zich een bruine brij op de bodem van het aquarium vormen. Deze brij zit vol bacteriën.

Deze bacteriën infecteren op hun beurt de barbels van de corydoras en rotten ze weg. Corydoras komen uit zeer schoon, bacterievrij water en kunnen niet goed tegen een hoge bacteriële belasting. Ze doen het het beste met grind met een diameter van minder dan 3/16 inch (5 mm) en een wavemaker die zo geplaatst is dat het substraat vrij blijft van bruin slijm.

Otophynarx magarette likoma
Otophynarx magarette likoma

Modderkruipers en zand

Een soortgelijke mythe heeft te maken met modderkruipers en zand. Een reactie op sociale media luidde als volgt:

Zand substraten zijn nodig voor zijn kuli modderkruipers of een andere soorten modderkruipers die graag graven, zich ingraaft en verstopt in het substraat.

Twee woorden staan hier centraal: "leuk vinden" en "nodig hebben". De term "leuk vinden" is antropomorfisme. Vissen "houden" nergens van. Kuhli's graven zich misschien wel in in zand, maar in een grindbak verstoppen ze zich gewoon ergens anders. Ze hebben geen zand "nodig". Ik heb allerlei soorten modderkruipers zoals kuhlis in een grindbodem aquarium gehouden. Ze deden het heel goed. Ze hadden er zelfs geen moeite mee om zich in het grind in te graven en verdwenen vaak wekenlang.

Aquariumvissen Aulonocara Baenschi 'zonnepauw'
Aulonocara Baenschi - Zonnepauw

Substraat als biofilter

Een belangrijk ding om te onthouden over substraat. De oppervlakte van het substraat kan als een zwak biofilter dienen.

Heilzame bacteriën hebben twee dingen nodig:

  • Ze hebben oppervlakte nodig om zich aan te hechten en te vermenigvuldigen.
  • Ze vereisen een snelle waterstroming over dat oppervlak, bij voorkeur een type snelle oppervlaktestroming dat "turbulente stroming" wordt genoemd (in tegenstelling tot iets dat "laminaire stroming" wordt genoemd).

Dingen zoals substraat die gewoon in het aquarium liggen, maar waar geen stroming in zit, kunnen niet goed functioneren als biomedium. Er stroomt gewoon te weinig doorheen. Dus als we zeggen dat aquarium grind als biofilter kan fungeren, dan hebben we het over een zeer lage capaciteit voor biofiltratie.

Het idee dat substraat belangrijk is als groeiplaats voor heilzame bacteriën werd getest. De tests en de wetenschappelijke literatuur zeggen dat het substraat in zelfs een slecht gefilterd aquarium slechts 10% tot 20% van de filtratie levert. De testen staan op deze site:

6.5.2. Substraat als een Filter

Protomelas insignus
Protomelas insignus

Aquariumgrind doet een klein beetje aan biofiltratie, simpelweg omdat het oppervlak zo groot is. Als het grind in de vorm van een ondergrindfilter wordt gebruikt, verandert dat natuurlijk. Grind in een ondergrindfilter, vooral als het wordt aangedreven door een power head, kan een uitstekend biofiltratie medium zijn.

Maar vergeet niet dat moeder natuur heel flexibel is. Het is mogelijk om de substraat en de ornamenten in een aquarium te dwingen om de biofiltratie te doen. Als je bijvoorbeeld alleen sponsfilters in een aquarium gebruikt en die sponsfilters één keer per week goed uitspoelt onder stromend water, dwing je het substraat en de ornamenten om het biofilter te worden. Dit is een acceptabele manier. Maar probeer dit niet met een zware vis bezetting.

Merk op dat aragoniet of koraal substraat de pH van het water verhoogt tot 7,6 tot 7,9. Ze verhogen de pH niet veel boven de 7,9. Ze verlagen ook niet de pH van water met een hoge pH.

Acarichthys heckelii, draadvinnige acara
Acarichthys heckelii - Draadvinnige acara

Reinigen van substraten

Alle substraten hebben één gemeenschappelijk probleem dat te maken heeft met schoonmaken.

Er zijn vier mogelijke reinigings scenario's:

  • Substraat wordt vaak gereinigd (bijvoorbeeld één keer per week of om de twee weken)
  • Substraat wordt NOOIT gereinigd
  • Gravel used in an undergravel filter, regardless of cleaning schedule.
  • Onregelmatig gereinigd grind (om de drie tot zes maanden)

De eerste drie scenario's leveren geen problemen op. Maar als de hobbyist een substraat onregelmatig schoonmaakt, kan hij, in sommige ZEER zeldzame gevallen, zijn vissen ernstig stressen of zelfs doden.

Er is een toestand van de substraat die hypoxisch wordt genoemd, met een zuurstofverzadiging van 4% tot 25%. Onder deze omstandigheden kunnen sommige zeer vieze bacteriën bacteriële gifstoffen produceren. Als je ze gewoon laat zitten, veroorzaken ze geen problemen, omdat ze het water in het aquarium nooit bereiken. Maar als je de boel in beroering brengt, kunnen ze in ZEER zeldzame gevallen de vissen zwaar belasten en zelfs doden. In deze link gaan we dieper in op deze zeldzame gebeurtenis:

18.3. De substraat reinigen

Tropheops sp. Membe
Tropheops sp. Membe

Doorlaatbaarheid van substraten

Een concept dat moeilijk te begrijpen is, is dat zelfs een zand substraat een beperkte uitwisseling heeft met de waterkolom van opgeloste stoffen zoals zuurstof en opgeloste organische verbindingen. Als je troebel water onder een microscoop bekijkt, zie je deeltjes bewegen als massa's chaotisch botsende biljartballen. Dit staat bekend als "Brownse beweging". Een verwant fenomeen is "diffusie". "Diffusie" verplaatst chemische stoffen ook op zeer kleine schaal. Wat mensen zich niet realiseren is dat deze beweging 24/7 doorgaat en resulteert in zeer grote bewegingen in de loop van zelfs een week.

Deze beweging op zeer kleine schaal is de reden waarom een fluorescerende kleurstof die aan de waterkolom boven een 2 inch (5cm) diep zandbed wordt toegevoegd, binnen enkele dagen tot weken nadat het aan het aquarium is toegevoegd, door de bodemruit van het aquarium te zien is. Dit is ook de reden waarom zelfs een "diep zandbed" in een aquarium absoluut nooit, maar dan ook nooit, echt zuurstofloos, d.w.z. anoxisch, wordt.

Apistogramma cacatuoides
Apistogramma cacatuoides

Mythes over substraten

Enkele mythes over substraten zijn:

  • In de substraat van een aquarium kan zich giftig gas vormen
  • Er vormen zich giftige gasbellen in zand als het niet af en toe wordt gemengd
  • Grind substraten zijn geweldige biofilters.
  • Grindsubstraten moeten regelmatig worden schoongemaakt van alle afschuwelijke bruine smurrie die zich ophoopt.
  • Gemalen schelpen en koraal als substraat zijn gevaarlijk omdat ze de pH te veel verhogen.
  • Scherp grind zal de baarddraden van corydoras en modderkruipers vernietigen
  • Sommige modderkruipers hebben zand als substraat nodig

Al deze mythes zijn onwaar.          

Placidochromis fenochilus
Placidochromis fenochilus

Verschillende substraten worden uitgebreider behandeld op de volgende webpagina's:

14.2.1. Zand

14.2.2. Grind

14.1.3. Substraten bufferen

14.1.4. "Anaërobe" substraten